Jest rzeczą powszechnie wiadomą, że koła pojazdów szybkobieżnych należy wyważać.

Wyważanie kół samochodowych

Odchyłkę od idealnego rozłożenia masy koła nazywamy niewyważeniem, na które składa się:
a - niewyważenie pionowe (statyczne),
b - niewyważenie boczne (nazywane dynamicznym).

Niewyważenie pionowe

JEŻELI WYMUSZONA OŚ WIROWANIA JEST PRZESUNIĘTA RÓWNOLEGLE WZGLĘDEM NATURALNEJ OSI WIROWANIA, MAMY DO CZYNIENIA Z NIEWYWAŻENIEM PIONOWYM (STATYCZNYM).

Niewyważenie boczne

JEŻELI WYMUSZONA OŚ WIROWANIA KOŁA JEST NACHYLONA DO OSI NATURALNEJI, MAMY DO CZYNIENIA Z NIEWYWAŻENIEM BOCZNYM.

W praktyce zawsze mamy do czynienia z kombinacją obu niewyważeń. Wyważarki stacjonarne pozwalają zredukować do niezbędnego minimum jednocześnie obie składowe niewyważenia, za pomocą jedynie dwóch ciężarków. Takie wyważanie nazywa się wyważaniem dynamicznym.

Jak jest w praktyce?

Koło samochodowe wyważone na wyważarce stacjonarnej jest rzeczywiście perfekcyjnie wyważone - dopóki jest ciągle na niej zamontowane. Ale wystarczy je zdjąć i zamocować ponownie, na tej samej wyważarce, używając tego samego uchwytu, a okaże się, że już nie jest idealnie wyważone. Producenci wyważarek dopuszczają odchyłki do 10g. Przy użyciu starszego sprzętu odchyłki są jeszcze większe.
Jeżeli, jak z praktyki warsztatowej wiemy, wątpliwości co do precyzji wyważenia są już na wyważarce, to tym bardziej po zamontowaniu koła na samochód nie można oczekiwać perfekcji.
Oś wirowania koła zamocowanego na piaście samochodu z reguły nie pokrywa się z osią bezwładności, wyznaczoną przez wyważarkę stacjonarną.
Jeżeli po zamontowaniu koła na samochód, oś wirowania zostanie przesunięta o 0,1 mm od osi wyznaczonej przez wyważarkę, spowoduje to niewyważenie przeciętnego koła o około 10g. Na wyważarce oś ta jest zwykle wyznaczona przez stożek, przystawiony do wewnętrznej lub zewnętrznej krawędzi otworu środkowego obręczy. Po zamontowaniu tak wyważonego koła na samochód odchyłka jest nieunikniona.

Oprócz niedokładności wynikających z błędów w mocowaniu koła, teraz wiruje ono razem z piastą, tarczą hamulca (lub bębnem), które również nie są idealne. Serwis opon, który nie stosuje doważania kół, nie może zagwarantować kierowcy bezwibracyjnej jazdy, bo na te elementy nie ma wpływu.
Przypomnijmy, że w samochodzie średniej wielkości, siła odśrodkowa bezwładności koła nie doważonego o 15g, działająca na łożysko, wynosi około 40 N (4 kg) przy prędkości 130 km/h. Koło wówczas wykonuje ponad 1000 obrotów na minutę. To znaczy, że te 4 kg tysiąc razy na minutę uderzają w zawieszenie samochodu. Siła ta jest zwielokrotniona przy prędkości odpowiadającej częstotliwości rezonansowej mas nieresorowanych.

Wniosek:
Koło zamontowane na pojeździe należy doważyć.